Donosy do skarbówki
Do jednostek KAS docierają informacje sygnalne, zwane potocznie donosami, dotyczące różnych naruszeń przepisów prawa podatkowego. Sygnaliści zwracają uwagę m.in. na brak wydawania paragonów, nieopodatkowany najem oraz tzw. życie ponad stan. Są też zgłoszenia związane z działalnością handlową w Internecie, a także z organizacją nielegalnych gier hazardowych i loterii. Izby Administracji Skarbowej podają przykładowe sytuacje, w których informacje sygnalne przyczyniły się do ujawnienia nieprawidłowości.
Tematyka donosów
W informacjach sygnalnych, a więc tzw. donosach, do jednostek KAS najczęściej poruszane są zagadnienia związane z naruszeniem przepisów prawa podatkowego. Jak przekazują Izby Administracji Skarbowej, zgłoszenia dotyczą m.in. rozliczania niezapłaconych faktur jako kosztowych, a także braku wydawania paragonów, terminala lub kasy fiskalnej. Pojawiają się też doniesienia w kwestii zaniżania dochodów poprzez niewystawianie faktur za wykonane usługi lub nieopodatkowany najem lub dzierżawę itp.
– Obywatele reagują na sytuacje, które są dla nich najbardziej widoczne w codziennym życiu. To tłumaczy, dlaczego tak duża część zgłoszeń nie znajduje później potwierdzenia w działaniach KAS. Podatnicy mogą bowiem zmieniać swoje zachowania w zależności od okoliczności, a zdarzenie zauważone przez sygnalistę wcale nie musi odzwierciedlać stałej praktyki. Innym powodem może być brak wystarczających dowodów – komentuje Aldona Międlar-Adamska, radca prawny z kancelarii Ars Aequi.
Z kolei Sebastian Polański z Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu zaznacza, że często pojawiają się zgłoszenia dotyczące spraw pracowniczych. To np. zapłata wynagrodzenia częściowo na rachunek bankowy, a częściowo – do ręki, zatrudnianie na czarno lub brak odprowadzania przez pracodawcę składek do ZUS. Tego typu informacje, oprócz analizy pod kątem naruszania prawa podatkowego, przekazywane są również do odrębnych instytucji, takich jak ZUS lub PIP. Jak dodaje Bartosz Stróżyński, rzecznik prasowy Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, powszechne są także zgłoszenia dotyczące tzw. życia ponad stan, w tym nabywania dóbr materialnych (nieruchomości, samochodów itp.), a także nieopodatkowywania najmu. Ponadto od kilku lat duża ilość informacji sygnalnych dotyczy działalności handlowej prowadzonej w Internecie za pośrednictwem mediów społecznościowych i portali aukcyjnych. Zgłoszenia związane są z różnymi branżami, m.in. beauty, turystyczną, transportową i budowlaną.
– Takie informacje świadczą o przenoszeniu się aktywności gospodarczej do obszaru online, szczególnie do mediów społecznościowych i portali aukcyjnych. Tam działalność często prowadzona jest w sposób mniej sformalizowany. Dla części podatników takie kanały mogą sprawiać wrażenie bezpieczniejszych, bo łatwiej tam działać nieformalnie, bez rejestracji działalności czy wystawiania faktur. Internet daje też poczucie anonimowości i rozproszenia – dodaje mec. Międlar-Adamska.
Do tego dochodzą informacje sygnalne, którymi zajmują się urzędy celno-skarbowe. Takie zgłoszenia odnoszą się najczęściej do nieprawidłowości związanych z nielegalną produkcją oraz sprzedażą wyrobów akcyzowych, a także z organizacją nielegalnych gier hazardowych i loterii. Są również powiadomienia związane z handlem towarami podrobionymi czy nielegalnym wykorzystaniem paliwa żeglugowego jako oleju opałowego.
– Niekiedy sygnaliści domagają się informacji o wynikach przeprowadzonych czynności służbowych, np. kontroli podatkowej. Jednak z uwagi na przepisy o tajemnicy skarbowej nie mogą otrzymać takich wiadomości. Zgłaszający nieprawidłowość nie jest stroną prowadzonych czynności służbowych. Stronami w każdym przypadku są organ podatkowy i kontrolowany podmiot. Sygnalista może jedynie otrzymać potwierdzenie, że sprawa wpłynęła do organu i jest przez niego rozpatrywana – wyjaśnia dr Sebastian Osiński, rzecznik prasowy Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie.
Od sygnału do wykrycia
Jak przekazuje część Izb Administracji Skarbowej, informacje sygnalne niejednokrotnie przyczyniły się do ujawnienia nieprawidłowości w zakresie realizacji obowiązków podatkowych. Bartosz Stróżyński, rzecznik prasowy Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, wspomina zgłoszenie dotyczące unikania płacenia podatków przez osobę fizyczną. Ona po zamknięciu działalności gospodarczej kontynuowała świadczenie usług związanych z opieką nad zwierzętami pod przykrywką stowarzyszenia, jednak bez ewidencjonowania przychodów. Przeprowadzona weryfikacja potwierdziła informacje zawarte w donosie, tj. m.in. niezarejestrowanie siedziby stowarzyszenia pod podanym adresem, brak ewidencji przychodów oraz niezgodności w deklaracjach podatkowych. W wyniku przeprowadzonej przez pracowników US kontroli podatkowej w podmiocie powiązanym ustalono zobowiązanie podatkowe w wysokości blisko 205 tys. zł.
– Ten przykład pokazuje, że przepisy podatkowe są skutecznie egzekwowane nawet w pozornie ukrytych strukturach. Informacja sygnalna pełni tutaj funkcję katalizatora kontroli, nie przesądza o winie, ale umożliwia organom skierowanie uwagi na podmiot, który wymaga pogłębionej analizy – stwierdza radca prawny Aldona Międlar-Adamska.
Z kolei Radosław Hancewicz, rzecznik prasowy Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, wspomina o zgłoszeniu dotyczącym małżeństwa, które okresowo zawieszało działalność gospodarczą i chwaliło się tym. Na czarno wykonywało projekty wnętrz i remonty mieszkań za duże kwoty, bez odprowadzania podatku. Inny zawiadamiający zgłosił, że kolejny raz kupował od osoby, która sprzedaje części do motorowerów na dużą skalę i nie otrzymał dowodu zakupu.
– Jeden z obywateli zasugerował sprawdzenie działalności prowadzonej w mediach społecznościowych przez osobę świadczącą usługi astrologiczne, wróżenia i medium. Informator wyraził swoje zaniepokojenie, gdyż – jego zdaniem – taka działalność nosi znamiona wykorzystywania osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Dodał, że pomimo wysokich opłat pobieranych za te usługi, nie są wystawiane paragony ani żadne potwierdzenia zapłaty. Kolejna informacja sygnalna ujawniła, że na jednym z portali społecznościowych prowadzone są transmisje sprzedażowe. Po ich zakończeniu usuwane są wszystkie ślady związane z ich prowadzeniem, a za zrealizowaną w ramach tych transmisji sprzedaż odzieży nie otrzymuje się żadnych dowodów zakupu – wylicza Bartosz Stróżyński z Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy.
Jak podkreśla Agata Zienkiewicz z Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, dzięki wpływającym informacjom sygnalnym, zostały ujawnione sytuacje dotyczące m.in. prowadzenia niezarejestrowanej działalności gospodarczej, nieewidencjonowania sprzedaży za pomocą kasy fiskalnej, niezgłoszonego najmu mieszkań czy niewydawania paragonów przez podatników. Natomiast Sebastian Polański z Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu zwraca uwagę na zgłoszenia dotyczące nielegalnych automatów. Społeczeństwo bardzo często ma dokładne informacje na temat ich położenia. Są to obiekty intencjonalnie lokowane w miejscach trudno dostępnych lub dodatkowo maskowane.
– Ujawnione nieprawidłowości oznaczają uszczuplenie dochodów budżetu państwa i naruszenie zasad uczciwej konkurencji. Osoby działające poza systemem podatkowym unikają opodatkowania i obowiązków ewidencyjnych. Z jednej strony prowadzi to do strat fiskalnych. Z drugiej – daje im nieuczciwą przewagę nad przedsiębiorcami działającymi legalnie. W efekcie rynek zostaje zaburzony, a państwo traci środki na finansowanie usług publicznych – podsumowuje radca prawny z kancelarii Ars Aequi.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Materiał chroniony jest przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o ochronie baz danych. Materiał może być wykorzystany (w tym dalej publicznie udostępniany) wyłącznie przez zarejestrowanych Użytkowników serwisu, tj. dziennikarzy/media. Jakiekolwiek wykorzystywanie przez nieuprawnione osoby (poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami) jest zabronione.
