Przedawnienie roszczeń

Jeśli przysługują Ci wobec innych osób jakieś roszczenia, musisz pamiętać o terminach ich przedawnienia, ponieważ po upływie terminu ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia.

Co to są roszczenia i jakie roszenia ulegają przedawnieniu?

Roszczenie jest terminem prawniczym i oznacza to najprościej mówiąc prawo jednej osoby, aby żądać od innej osoby określonego zachowania się. Dla przykładu roszczeniem pieniężnym będzie uprawnienie osoby A do żądania zapłaty kwoty 500 zł od osoby B.

Z reguły przedawnieniu ulegają roszczenia majątkowe. To znaczy, że roszczenia niemajątkowe się nie przedawniają. Przykładowo przedawnienie nie ma zastosowania do żądania, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia dóbr osobistych człowieka, złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie.

Dodatkowo nie przedawniają się niektóre roszczenia o charakterze majątkowym, w tym:

- roszczenie właściciela nieruchomości wobec osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby nieruchomość została mu wydana (roszczenie windykacyjne),

- roszczenie właściciela nieruchomości wobec osoby, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń (roszczenie negatoryjne),

- roszczenie o zniesienie współwłasności.

Skutki przedawnienia roszczenia

Roszczenie przedawnione nie znika kompletnie. Skutkiem przedawnienia jest powstanie prawa dłużnika do podniesienia zarzutu przedawnienia jako podstawy niewykonania zobowiązania. Jednak ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może nie skorzystać z zarzutu przedawnienia (świadomie albo z powodu nieznajomości odpowiednich przepisów prawa). W takiej sytuacji spełnienie przedawnionego roszczenia będzie skuteczne, a osoba zobowiązana nie może później domagać się zwrotu świadczenia.

Dodatkowo, nawet przedawnioną wierzytelność można potrącić, jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.

Terminy przedawnienia

Ogólny termin przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych wynosi sześć lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Termin przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe (na przykład roszczenie o odsetki za opóźnienie ze spełnieniem świadczenia pieniężnego) oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata.

Należy pamiętać, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Przykładowo roszczenie, które stało się wymagalne dnia 1 marca 2017 roku, przedawni się nie 1 marca 2023 roku, lecz 31 grudnia 2023 roku.

Ustawy przewidują wiele szczególnych terminów przedawnienia roszczeń, które mogą być krótszymi albo dłuższymi niż termin ogólny, na przykład:

-   roszczenie o naprawienie szkody, która wynikła ze zbrodni lub występku, ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa,

- roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane;

- roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

Co należy zrobić, żeby roszczenie się nie przedawniło?

Żeby twoje roszczenie nie uległo przedawnieniu, trzeba chociażby w ostatnim dniu terminu złożyć pozew do właściwego sądu. Poprawny pozew powinien odpowiadać wszystkim wymogom kodeksu postępowania cywilnego. Dlatego w celu złożenia pozwu warto skorzystać z pomocy adwokata.

Jeśli zaś Twoje roszczenie jest już stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, to dla przerwania biegu przedawnienia można złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji.

Pomoc adwokata

Przepisy o przedawnieniu roszczeń są proste tylko na pozór. Bez zawodowej porady adwokata łatwo jest popełnić istotne błędy, które mogą skutkować przedawnieniem Twojego roszczenia. Wynika to z kilku czynników.

Czasami nie jest łatwo określić początek biegu terminu przedawnienia. Przykładowo roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednak dla ustalenia tego, czym w okolicznościach danej sprawy jest „należyta staranność”, trzeba znać odpowiednie orzecznictwo.

Przepisy o terminach przedawnienia roszczeń znajdują się nie tylko w kodeksie cywilnym, ale też w innych ustawach. Przykładowo ustawa prawo przewozowe stanowi, że roszczenia z tytułu zwłoki w przewozie, która nie spowodowała ubytku lub uszkodzenia przesyłki, przedawniają się z upływem 2 miesięcy od dnia wydania przesyłki. Nieznajomość takich szczególnych przepisów może skutkować przedawnieniem twojego roszczenia.

Czasem też roszczenia mają element międzynarodowy (przykładowo wierzyciel i dłużnik mieszkają w różnych państwach). W takiej sytuacji dla określenia terminu przedawnienia trzeba stosować skomplikowane normy międzynarodowego prawa prywatnego.

Artykuł opracowany przez: www.adwokatchojka.pl